Koersverhalen

Het dubbelspel van ’49

Parijs-Roubaix, de hel van het noorden. De wedstrijd waarvoor menig Fransman eenmaal per jaar naar het Noorden emigreert. ‘t Is weer bijna zover. Toeschouwers die vol bewondering kijken naar schokshouderende renners met derdegraadseeltvorming op de handpalmen. Renners die het bos van Wallers indraaien, om vervolgens een metershoge stofwolk achter zich te laten. Een stofwolk die vele huismoeders in Noord-Frankrijk en ver daarbuiten in de weken na de koers nog veel kopzorgen zal bezorgen.

Het is een koers die renners groot maakt. Ze is genadeloos. Ze heeft verhalen te vertellen. Dat was ook in ’49 niet anders. Die editie bewogen noemen zou het understatement van de eeuw zijn.

De aanloop

Het is 18 april 1949. Renners staan naast elkaar opgesteld en staren emotieloos in de verte. De zenuwen staan gespannen voor de 47ste editie van ‘s werelds grootste kasseiklassieker. Wanneer het startschot uit het vooroorlogse pistool klinkt, schieten de renners vooruit, richting Roubaix.

Ondanks de uitstekende organisatie verliep die dag niet alles zoals gepland. De editie van ’49 zou in het vet in de geschiedenisboeken staan voor wat er die dag aan de finish te gebeuren stond.

Chaos

“Zal het één man zijn, of een heel groepje? Zullen het underdogs zijn, of enkel favorieten? Zou mijn favoriet erbij zijn?” De spanning aan de piste van Roubaix was ondraaglijk. Stel je de toeschouwers in Roubaix uit ’49 eens voor. Dat waren andere tijden! Nu is iedereen binnen enkele seconden op de hoogte van het laatste nieuws van de andere kant van de aardbol. Toen wisten toeschouwers amper wie er op kop reed, ondanks dat de renners maar een paar kilometer van hen verwijderd waren.

Door die onwetendheid was iedereen in en rond de piste gefixeerd op één punt, daar waar de renners de piste zouden opdraaien. Waar anders? Maar hectiek in de verte zou ieders ogen van dat punt wegleiden. Iedereen keek waar de verontwaardigde kreten uit het publiek vandaan kwamen. Tot ieders ongeloof zag het publiek de kopgroep de piste opdraaien via een zij-ingang. De renners keken even op, zoekend naar de finish, om vervolgens als dolle honden naar de meet te stormen.

Twee Fransen en een Belg

Wat de toeschouwers toen wisten was dat drie renners de piste samen zouden opdraaien en zouden strijden om de overwinning. Die drie renners waren de Fransen André Mahé en Jesus-Jacques Moujica en de Belg Frans Leenen. Zij waren er enkele kilometers voordien in geslaagd het peloton achter zich te laten. Wat het publiek echter niet wist was dat het trio door een official de verkeerde weg opgestuurd werd, niet zo ver buiten de piste. Ze volgden een weg die vrijgehouden was voor ploeg- en wedstrijdwagens. De drie kregen in het snotje dat er iets mis was toen ze wagens zagen geparkeerd staan aan weerskanten van een veel te smal wegje.

Het ging er toen zo nerveus aan toe dat de Fransman Moujica (eigenlijk een Spanjaard die zich in ’48 heeft laten naturaliseren), in een poging om de piste als eerste op te rijden, zijn bocht te scherp aansneed, uit evenwicht raakte en zijn pedaal brak, waarna hij tegen de vlakte ging. Van dat moment wisten Mahé en Leenen dat zij onderling zouden uitmaken wie die dag de overwinning mee naar huis zou nemen. Het duo reed samen de piste op en stormden naar de finish. Mahé nam de bovenhand in de sprint en werd tijdens zijn ereronde bejubeld door het Franse publiek. Enkele minuten later kwamen de achervolgers de piste opgereden, via de correcte ingang deze keer. Het peloton sprintte voor wat ze nog waard waren. In die sprint was het Serse Coppi, de jongere broer van, die de strijd om de dichtste ereplaats naar zijn hand zette.

Poppen aan het dansen

Toen Serse en Fausto te horen kregen dat Mahé en consoorten een andere weg richting piste genomen hadden, eiste Fausto aan de organisatie dat de renners gediskwalificeerd zouden worden en de overwinning naar zijn jongere broer zou gaan. Op dat moment gaf de organisatie gehoor aan het protest en riep Serse Coppi uit tot rechtmatige winnaar van parijs-Roubaix.

Serse & Fausto Coppi na de bekendmaking van de uitslag (18 april 1949)

Het duurde niet lang vooraleer de Franse wielerfederatie (niet vies van wat chauvinisme) hier tegenin ging. Vijf dagen later riepen de Fransen Mahé uit tot rechtmatige winnaar. Waarna de Italiaanse wielerfederatie op haar beurt protest indiende bij de UCI. Het werd een internationaal geschil. Het duurde maanden vooraleer er duidelijkheid over de uitslag was. Pas in augustus, meer dan drie maanden later, kwam de UCI met een duidelijk antwoord. Ze verklaarden de wedstrijd, gezien de vreemde omstandigheden, als ongeldig. Parijs-Roubaix zou dat jaar geen winnaar kennen. De maanden nadien ging de storm even liggen, om nadien weer vanonder het stof gehaald te worden in november! Na veel politiek geharrewar en getouwtrek zijn de leden van de UCI tot een herbesluit gekomen. Ze verklaarden dat zowel Mahé als Coppi uitgeroepen zouden worden tot winnaars van de dag, tot groot ongenoegen van beide partijen.

De “papieren” overwinning

Deze “papieren overwinning” van Serse was, naast zijn overwinning in Parijs-Tours, de enige grote overwinning op zijn palmares. Mede doordat hij amper twee jaar later om het leven kwam na een val in de Ronde van Piëmonte.

In een interview uit 2007, vele jaren na het incident, had Mahé nog steeds geen vrede genomen met de uiteindelijke uitslag. Hij zag zichzelf nog steeds als de echte winnaar dat jaar. De plooien met Fausto Coppi, die toen de aanzet gaf naar het protest, leken ook nog steeds niet gladgestreken te zijn. Over Fausto had hij toen het volgende te zeggen: “Coppi was er op gebrand om zijn broertje een grote overwinning te bezorgen. Hij was dan wel een groot kampioen, maar om hem op deze manier een zege te bezorgen, was een kampioen onwaardig“.

Beelden van de aankomst in Roubaix in ’49

Over de redactie

de Koers redactie

De redactie gaat op zoek naar verhalen. Geef ons wel wat tijd, 't zijn de verhalen die we koesteren. Koers is zoveel meer dan koers alleen.

't Zijn trouwens niet alleen de wielrenners zelf, die spannende verhalen hebben. We gaan op zoek naar mensen met een passie wielrennen, naast de sport. Een fotograaf bijvoorbeeld die in-the-heat-of-the-moment zijn beeld vastlegt, komt waar geen ander komt. En beleeft wat geen ander beleeft. De redactie schrijft, interviewt, redeneert en publiceert.

Reageer

Klik hier op een reactie te geven

Share via